Мэта: плануецца, што вучні будуць ведаць асноўныя звесткі з жыцця і дзейнасці Ефрасінні Полацкай.

Задачы:

     Стварыць умовы для:

     - азнаямлення вучняў з біяграфічнымі звесткамі Ефрасінні Полацкай;

     - раскрыцця вялікай гуманістычнай ролі яе намаганняў, накіраваных на служэнне сваёй           Бацькаўшчыне;

     - развіцця камунікацыйных здольнасцей вучняў, навыкаў групавога ўзаемадзеяння.             Спрыяць развіццю высокіх маральных якасцей, развіццю ўменняў самакантролю, самаправеркі, самаацэнкі.

Тып урока: камбінаваны

Абсталяванне: карткі з заданнямі, падручнікі, наглядны матэрыял.

1. Арганізацыйны этап.

       - Пачынаем урок.

       -Усміхніцеся адзін аднаму і прывітайцеся з гасцямі. Падарыце ім свае ўсмешкі.

       - Сядайце.

Дэвізам нашага ўрока будуць словы:

                                   Мая зямля, мая Радзіма

                                   завецца светла-Беларусь.

2. Этап актуалізацыі раней атрыманых ведаў.

       - Я люблю Беларусь за...

       - Над якой тэмай працавалі дома? (Усяслаў Чарадзей).

       - Зараз праверым дамашняе заданне.

Тэст”Усяслаў Чарадзей”

   -Наша падарожжа працягваецца ў партрэтную галерэю.Убачым знаёмых і незнаёмых нам людзей.

     1 партрэт-Рагвалод і Рагнеда

       2 партрэт-Яраслаў Мудры

       3 партрэт-Усяслаў Чарадзей

                                         Калыскай славы Беларусі,

                                         Ты стаў з мінуўшчыны сівой.

                                        Табою, Полацк, ганаруся,

                                           Прыгожы горад над Дзвіной.(862 год)

       4 партрэт-А гэта хто? (Ефрасіння Полацкая)

       Сёння на ўроку мы даведаемся яшчэ пра аднагославутага жыхара Полацка – Ефрасінню Полацкую, яе жыццё і дзейнасць.

Тэма урока: Ефрасіння Полацкая.

- Якія задачы паставім?

     - У час урока мы паспрабуем адказаць на пытанні:

     - Хто такая Ефрасіння Полацкая?

     - Чым яна праславіла Беларусь?

     - Паглядзіце на партрэт Ефрасінні Полацкай на дошцы, у кнізе на с. 47. Падумайце, чым   яна займалася?

     - Якія элементы партрэта вам дапамаглі гэта вызначыць? ( Адзенне і г.д.)

     А каб гэта пацвердзіць, мы перагорнем старонкі жыцця Ефрасінні Полацкай. Будзем працаваць па плану і адначасова складаць малюнкавы план.

План

1. Прадслава.

2. Манашка Ефрасіння.

3. Спаса – Ефрасіннеўская царква.

4. Крыж Ефрасінні Полацкай.

5. Святая.

Этап фарміравання новых ведаў.

Першы пункт плана - Прадслава.

       - Зараз вы папрацуеце ў групах над 1-м пунктам плана.

     - У кожнай групе на сталах ляжыць матэрыял пра дзяцінства Ефрасінні Полацкай. Прачытайце, выберыце самае галоўнае. Раскажыце спачатку пра гэта ў сваёй групе, а потым адпраўце свайго прадстаўніка ў суседнія групы. (Вучань з групы расказвае галоўнае суседнім групам.)

1 група. У князя Святаслава і княгіні Сафіі нарадзілася дзяўчынка, якую празвалі Прадслава. Князёўна з маленства чула паданні пра Рагнеду і іншых славутых продкаў, якія аддана служылі роднай зямлі.

2 група. Бацька запрасіў у дом манахаў. Прадслава была здольнай вучаніцай, таму хутка навучылася піасць і чытаць. Дзяўчынка вельмі палюбіла кнігі.

3 група. Часта дзяўчынка прыходзіла памаліцца ў Сафійскі сабор. Яе вабіла жыццё манашак. У саборах і манастырах захоўвалася шмат кніг, таму можна было займацца навукаю, вучыць іншых.

- Якое імя далі Ефрасінні Полацкай пры нараджэнні?

- Як звалі яе бацькоў?

- Якой вучаніцай была Прадслава?

 

     - Як вы лічыце, што ж адбылося ў жыцці Прадславы далей? (Адказы)

   - Чаму яна пайшла ў манастыр?

     - Што абазначае паняцце манастыр?

     - Выберыце правільны варыянт адказа.

Манастыр - гэта:

     1) галоўная царква ў горадзе;

     2) месца пражывання манахаў і манашак;

     3) княжацкі палац.

Праверка ( 1 вучань зачытвае паняцце)

Другі пункт плана. Манашка Ефрасіння.

     - Даведаемся, чаму Прадслава пайшла ў манастыр?

     - Для гэтага прачытаем на с. 47 другі абзац. ( Два вучні чытаюць услых.)

     - Для чаго Прадслава пайшла ў манастыр? ( Каб прысвяціць сваё жыццё бедным людзям.)

     - Якое новае імя яна атрымала ў манастыры? (Ефрасіння.)

Імя Ефрасіння ў перакладзе з грэчаскай мовы азначае «радасць». Пазней за свае паслугі Ефрасіння атрымала ў народзе празванне Полацкая.

Пасяліўшыся ў Сафійскім саборы, Ефрасіння перапісвала кнігі. Частка перапісаных кніг ішла на продаж, а атрыманыя грошы раздавала бедным. Ефрасіння хацела, каб у Полацкім княстве было больш пісьменных людзей. Таму яна адкрыла школу для дзяцей, дзе вучыла іх чытаць, пісаць, рабіць розную хатнюю справу: шыць, гатаваць ежу.

Зараз праверым, ці ўважліва вы слухалі.

     - Устаньце , калі ласка!

Музычная фізкультхвілінка.

Сядайце.

     - Як вы лічыце, ці можна Ефрасінню назваць асветніцай? (Так.) Чаму? А што такое асвета? ( Адукацыя.)

    

    - Да чаго заклікала Ефрасіння народ?

Прачытайце самастойна другі абзац на с.48 і даведайцеся пра гэта.

 

Праверка адказу на пытанне.

     - Да чаго заклікала Ефрасіння народ? (Паважаць адзін аднаго, жыць у міры.)

 

Трэці пункт плана. Спаса – Ефрасіннеўская царква.

     - У сне Ефрасінні з явіўся анёл, загадаў пабудаваць новую царкву, якая сёння знаходзіцца ў Полацку, недалёка ад ракі Палаты, і носіць яе імя. (Паказаць.) А дапамагаў ёй з будаўніцтвам архітэктар Іван. Яму спатрэбілася 30 тыдняў для будаўніцтва Спаса-Ефрасіннеўскай царквы.

     - Знайдзіце размяшчэнне царквы на карце ў падручніку.

   Гульня –пазлы” Спаса – Ефрасіннеўская царква“                                                         Чацвёрты пункт плана. Святы Крыж.

     - У кожнага народа ёсць свае святыні, якія яны вельмі шануюць. У беларускага народа таксама ёсць такая святыня, якая звязана з імем Ефрасінні Полацкай.

     - Для таго, каб даведацца пра яе, папрацуйце самастойна.

     - Прачытайце 2 абзац на с.49.

     - Што з яўляецца святыняй для беларускага народа? (Крыж)

     - Чым дапамагаў крыж людзям?

   - Як выглядаў крыж? Зачытайце нав с. 49 унізе уголас.

- Што здарылася са святым крыжам ? (У гады вайны ён знік.)

- Пра аднаўленне крыжа нам раскажа Дзмітрый. Паведамленне вучня.

     - Як завуць сучаснага брэсцкага майстра, які аднавіў вобраз святога Крыжа? (Мікалай Кузьміч.)

    

Гульня «Ці праўда, што?»

Калі згодны – пляскайце, не – прысядайце.

     а) Ефрасіння заснавала манастыр на беразе ракі Палаты +

     б) Царква ў Полацку называецца Спаса – Ефрасіннеўскай +

     в) Мясцовы майстар Лазар Богша зрабіў Крыж па загаду Ефрасінні Полацкай +

     г) Крыж дапамагаў хворым +

 

Пяты пункт плана. Святая.

     - Зараз працуем у групах.

     Заданне 1 групе.

     - Прачытайце і адкажыце на пытанне: што здарылася з Ефрасінняй Полацкай у Іерусаліме?

     - У канцы жыцця Ефрасіння вырашыла адправіцца ў далёкае падарожжа ў Іерусалім, каб пакланіцца Святой Зямлі, дзе жыў Ісус Хрыстос. Там яна захварэла і памерла. Пазней астанкі Ефрасінні былі перавезены ў Полацк у Спаса-Ефрасіннеўскі манастыр.

       Заданне 2 групе.

       - Прачытайце і адкажыце на пытанне: чаму царква абвясціла Ефрасінню Полацкую Святой?

       Ефрасіння Полацкая зрабіла для нашага народа столькі дабра, што царква абвясціла яе святой. І зараз 5 чэрвеня штогод у Беларусі адзначаецца дзень Памяці Ефрасінні Полацкай. Яна лічыцца нябеснай заступніцай зямлі беларускай.

       Заданне 3 групе

     - Прачытайце і адкажыце на пытанне: як увекавечана памяць аб Ефрасінні Полацкай?

     У Полацку пастаўлены помнік Ефрасінні Полацкай, ёсць вуліца Ефрасінні Полацкай, якая цягнецца ад манастыра да Сафійскага сабора. Адна з гімназій горада Полацка носіць яе імя.

     Праверка адказаў на пытанні:

   - Што здарылася з Ефрасінняй Полацкай у Іерусаліме?

   - Чаму царква абвясціла Ефрасінню Полацкую Святой?

   - Як увекавечана памяць аб Ефрасінні Полацкай?

     Этап замацавання ведаў.

Этап падвядзення вынікаў.

1. Гекс
2. Стужка часу
3. –Калі б вам прыйшлося звярнуцца да Ефрасінні Полацкай, я бы ёй сказаў...
4. Сінквейн

     - Цяпер мы можам адказаць на пытанні, што ставілі ў пачатку урока.

     - Хто такая Ефрасіння Полацкая?

- Чым яна прславіла Беларусь?

Этап паведамлення дамашняга задання.

     - Дома вы яшчэ раз прачытаеце пра Ефрасінню Полацкую, адкажаце на пытанні пасля тэксту.

А каб атрымаць больш высокую адзнаку вы можаце дадаткова выканаць практычныя заданні на с.55 -51.

Этап рэфлексіі.

     - Я задаволена вашай працай на ўроку.

     - Даведаемся, ці задаволены вы сваёй працай?

       -Хто задаволены – устаньце.

       -Хто не зусм задаволены – падніміце рукі.

     - Хто не задаволены – сядзіце.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

• Цікава ведаць!

У тыя далёкія часы ў кожнай вобласці быў свой князь. Часта варагавалі князі паміж сабою: хадзілі вайной адзін на аднаго, бралі мірных жыхароў у палон, тапталі палі ў суседзяў, грабілі гарады, палілі сёлы.

З дзяцінства Ефрасіння набачылася многа людскога гора. Бачыла, як на княжацкі двор прыганялі натоўпы змучаных палонных і пабітых людзей, як у матуль адбіралі дзяцей, разлучалі жонак з мужамі, як прыносілі цяжка параненых пасля кожнага паходу, як плакалі ўдовы над забітымі мужамі, як станавіліся сіротамі натоўпы дзяцей. Сумна і цяжка было ў яе на сэрцы.

Ефрасіння хацела на зямлі бачыць шчасце, каб людзі жылі ў міры, радасці і сяброўстве. Таму яна мірыла князей і выкарыстоўвала ўсе сродкі, сувязі княжацкага паходжання, каб сцішыць варожасць.

 

 

• Цікава ведаць!

Спаса-Ефрасіннеўская царква - самы прыгожы будынак XXIIстагоддзя, які захаваўся да нашага часу. Старажытны рукапіс сведчыць, што аднойчы ноччу ўбачыла Ефрасіння прывід – нібыта да яе з’явіўся анёл і параіў ёй пабудаваць царкву на рацэ Палаце. Чаму Спаса-Ефрасіннеўская? Спас – рэлігійнае свята ў гонар Ісуса Хрыста (Спасіцеля). Царква знаходзіцца на тэрыторыі Полацкага Спаса-Ефрасіннеўскага манастыра.

 

 

• Цікава ведаць!

Крыж для Ефрасінні Полацкай у 1161 годзе зрабіў залатых спраў майстар Лазар Богша. Яго імя і прозвішча вядомы з надпіса, пакінутага ім на зваротным баку Крыжа.

Знік Крыж у час Вялікай Айчыннай вайны.

Аднавіў яго сучасны брэсцкі ювелір Мікалай Пятровіч Кузьміч. На аднаўленне Крыжа спатрэбілася 5 гадоў.

 

 

      I.            Этап падвядзення вынікаў

         Сінквейн            

• Ефрасіння
• добрая, прыгожая
• лячыла, вучыла, малілася
• Ефрасіння прысвяціла жыццё Богу.
• Асветніца
• Цікава ведаць!

На схіле жыцця Ефрасіння здзейсніла рэлігійны подзвіг: адправілася ў далёкае і цяжкае падарожжа ў Іерусалім, каб пакланіцца Святой Зямлі, дзе жыў Ісус Хрыстос. Знясіленая падарожжам, яна там захварэла і памерла. Пахавана была недалёка ад Іерусаліма. У 1187 годзе яе мошчы былі перавезены ў Кіева-Пячэрскую лаўру, а ў 1910 годзе - у Полацк.

                                                                                          

Невядомы аўтар узнёсла і паэтычна напісаў пра славутую палачанку: ”Ефрасіння – незвядальны квет райскага саду. Ефрасіння – арол, што, лунаючы ў небе, праляцеў ад заходу і да ўсходу, як прамень сонечны, прасвятліў зямлю Полацкую“.                                          

 

 

1 група. У князя Святаслава і княгіні Сафіі нарадзілася дзяўчынка, якую празвалі Прадслава. Князёўна з маленства чула паданні пра Рагнеду і іншых славутых продкаў, якія аддана служылі роднай зямлі.

 

 

2 група. Бацька запрасіў у дом манахаў. Прадслава была здольнай вучаніцай, таму хутка навучылася піасць і чытаць. Дзяўчынка вельмі палюбіла кнігі.

 

 

3 група. Часта дзяўчынка прыходзіла памаліцца ў Сафійскі сабор. Яе вабіла жыццё манашак. У саборах і манастырах захоўвалася шмат кніг, таму можна было займацца навукаю, вучыць іншых.  

                                                                                                      

Заданне 1 групе.

- Прачытайце і адкажыце на пытанне: што здарылася з Ефрасінняй Полацкай у Іерусаліме?

 

- У канцы жыцця Ефрасіння вырашыла адправіцца ў далёкае падарожжа ў Іерусалім, каб пакланіцца Святой Зямлі, дзе жыў Ісус Хрыстос. Там яна захварэла і памерла. Пазней астанкі Ефрасінні былі перавезены ў Полацк у Спаса-Ефрасіннеўскі манастыр.

 

 

       Заданне 2 групе.

- Прачытайце і адкажыце на пытанне: чаму царква абвясціла Ефрасінню Полацкую Святой?

 

       Ефрасіння Полацкая зрабіла для нашага народа столькі дабра, што царква абвясціла яе святой. І зараз 5 чэрвеня штогод у Беларусі адзначаецца дзень Памяці Ефрасінні Полацкай. Яна лічыцца нябеснай заступніцай зямлі беларускай.

 

       Заданне 3 групе

- Прачытайце і адкажыце на пытанне: як увекавечана памяць аб Ефрасінні Полацкай?

 

     У Полацку пастаўлены помнік Ефрасінні Полацкай, ёсць вуліца Ефрасінні Полацкай, якая цягнецца ад манастыра да Сафійскага сабора. Адна з гімназій горада Полацка носіць яе імя.

 

Асвета – распаўсюджванне ведаў, адукацыя.

Асветнік – той, хто пашырае веды.

     Лазар Богша

       5 чэрвеня

       Манастыр

- галоўная царква ў

горадзе.

 

- месца пражывання

манахаў і манашак.

- княжацкі палац.

    

           План

1. Прадслава.

2. Манашка

Ефрасіння.

3. Спаса -

Ефрасіннеўская

царква.

4.Крыж Ефрасінні

Полацкай.

5.Святая.

 

1. Хто такая

Ефрасіння

Полацкая?

Спаса – Ефрасіннеўская царква

2. Чым Ефрасіння

Полацкая праславіла

Беларусь?

                                    

 

Тэст «Правер сябе»

                                           Варыянт 1

 

1. Пра каго гэтыя словы: «То ваўком, бывала, абернецца, то турам, то сокалам...»?

   а) Ізяслаў;       б) Яраслаў Мудры;           в) Усяслаў Чарадзей.

 

2. Колькі было гадоў Усяславу, калі ён пачаў збіраць дружыну?

   а) 18;             б) 15;               в) 16.

 

3. У якім стагоддзі правіў князь Усяслаў Чарадзей?

   а) 11;             б) 12;               в)13.

 

4. У якім горадзе Усяслаў Чарадзей пабудаваў сабор Святой Сафіі?

   а) у Слоніме;             б) у Гродне;                   в) у Полацку.

 

5. У якім годзе адбылася бтва на рацэ Нямізе?

   а) 1066;                       б) 1067;                         в) 1068.

 

 

 

 

                             Тэст «Правер сябе»

 

                                     Варыянт 2

 

1. Як празвалі Усяслава ў народзе?

   а) Мудрым;         б) Чарадзеем;           в) Княжнікам.

 

2. Назаві горад, у якім княжыў Усяслаў?

   а) Полацк;           б) Мінск;                   в) Кіеў.

 

3. Назавіце раку, на якой адбылася бітва паміж Усяславам і Кіеўскімі князямі.

   а) Заходняя Дзвіна;         б) Няміга;             в) Днепр.

 

4. Дзе быў пабудаваны сабор па загаду Усяслава?

   а) у Навагрудку;       б) у Кіеве;         в) у Полацку.

 

5. У якім стагоддзі княжыў Усяслаў Чарадзей?

     а) 10;               б) 12;               в) 11.

 

Тэма: Ефрасіння Полацкая

разгарнуць » / « згарнуць